Suriin natin ang 7 pahayag ng pagpapabulaanan ng Unitarian sects na Hindi totoo ang Trinity.

Ang doktrina ng Trinidad—isang Diyos sa tatlong persona (Ama, Anak, at Espiritu Santo)—ay isang pundasyonal na paniniwala sa ortodoksong Kristiyanismo. Gayunpaman, iba’t ibang sekta at grupo, tulad ng mga Unitarian, Saksi ni Jehova, Iglesia Ni Cristo,  at ilang modernong hindi-Trinitarian na kilusan, ay hinahamon ang doktrinang ito gamit ang pitong pahayag na nabanggit. Sa ibaba, babasagin ko ang bawat isa sa mga pahayag na ito sa pilosopikal (gamit ang lohikal na pangangatwiran) at biblikal (gamit ang Kasulatan), na ipapaliwanag nang malinaw at sistematiko.

1. Hindi matatagpuan sa Biblia ang Trinidad.
2. Sinabi ni Jesus na ang Ama ang nag-iisang tunay na Diyos.
3. Sinabi ni Jesus na ang Ama ay higit kaysa sa akin.
4. Nananalangin si Jesus sa Diyos.
5. Si Jesus ay Anak ng Diyos.
6. Nilalang si Jesus, gaya ng sinasabi sa Colosas 1:15.
7. Hindi sinabi ni Jesus na “Ako ang Diyos.”

1. Pahayag: “Wala ang Trinidad sa Bibliya.”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Totoo na ang salitang “Trinidad” ay wala sa Bibliya, pero hindi ito nangangahulugang hindi totoo ang konseptong ito. Sa pilosopikal na pananaw, ang kawalan ng isang partikular na salita ay hindi nagpapawalang-bisa sa isang ideya kung naroroon ang mga prinsipyo nito. Halimbawa, ang salitang “omnipotence” (lubos na kapangyarihan) ay wala rin sa Bibliya, pero malinaw na itinuro ang konseptong ito (halimbawa, Jeremias 32:17). Ang mga konsepto ay maaaring makuha mula sa kabuuang turo ng isang teksto, kahit walang direktang salita. Ang Trinidad ay isang teolohikal na balangkas na nagsasama-sama ng mga turo ng Bibliya tungkol sa kalikasan ng Diyos, ni Jesus, at ng Espiritu Santo, na nagpapakita ng kanilang pagkakaisa at pagkakaiba.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Bagamat wala ang salitang “Trinidad” sa Bibliya, ang konsepeto nito ay makikita sa maraming talata na nagpapatunay ng pagka-Diyos ng Ama, Anak, at Espiritu Santo, at ang kanilang pagkakaisa bilang iisang Diyos:

• Mateo 28:19: “Kaya’t humayo kayo at gawin ninyong mga alagad ang lahat ng bansa, na sila’y inyong bautismuhan sa pangalan ng Ama at ng Anak at ng Espiritu Santo.” Pansinin na iisang “pangalan” (hindi “mga pangalan”) ang ginamit, na nagpapahiwatig ng iisang kalikasan na hinati sa tatlong persona.

• 2 Corinto 13:14: “Ang biyaya ng Panginoong Jesucristo, ang pag-ibig ng Diyos, at ang pakikipag-isa ng Espiritu Santo ay sumainyong lahat.” Inilalagay ng talatang ito ang Ama, Anak, at Espiritu Santo sa pantay na antas, na nagpapahiwatig ng kanilang banal na pagkakaisa.

• Juan 1:1: “Sa simula ay naroon na ang Salita, at ang Salita ay kasama ng Diyos, at ang Salita ay Diyos.” Ang “Salita” (si Jesus) ay parehong naiiba sa Diyos (ang Ama) at kinilala bilang Diyos, na sumusuporta sa pananaw ng Trinidad.

Ang Trinidad ay isang doktrina na hininuha mula sa kabuuan ng Kasulatan, na nagtutugma sa pagiging isa ng Diyos (Deuteronomio 6:4) sa pagka-Diyos at pagkakaiba ng Ama, Anak, at Espiritu Santo.

2. Pahayag: “Sinabi ni Jesus na ang Ama ang tanging tunay na Diyos (Juan 17:3).”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Ang pahayag na ito ay gumagawa ng loikal na kamalian ng eksklusyon, na ipinapalagay na ang Ama bilang “tanging tunay na Diyos” ay hindi kasama ang Anak at Espiritu Santo sa pagiging tunay na Diyos. Sa pilosopikal na pananaw, ang pahayag ay hindi nangangahulugang eksklusibo sa kalikasan, kundi nagpapatibay sa papel ng Ama sa loob ng Trinidad. Sa balangkas ng Trinidad, ang Ama, Anak, at Espiritu Santo ay may iisang banal na kalikasan, kaya ang pagtawag sa Ama bilang “tanging tunay na Diyos” ay hindi nangangahulugang hindi Diyos ang Anak o Espiritu—ito ay nagpapatibay na ang Trinidad (na kinabibilangan ng tatlong persona) ang tanging tunay na Diyos, laban sa mga huwad na diyos.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Sa Juan 17:3, sinabi ni Jesus, “At ito ang buhay na walang hanggan, na makilala nila kayo, ang tanging tunay na Diyos, at si Jesucristo na inyong sinugo.” Bagamat nagpapatibay ang talatang ito na ang Ama ang “tanging tunay na Diyos,” hindi nito ipinapahiwatig na hindi Diyos ang Anak. Sa katunayan:

• Sa parehong Ebanghelyo ni Juan, sinabi sa Juan 1:1: “Ang Salita ay Diyos,” na malinaw na kinikilala si Jesus bilang Diyos.

• Sa parehong panalangin, sinabi ni Jesus sa Juan 17:5, “At ngayon, Ama, luwalhatiin mo ako sa iyong harapan ng kaluwalhatiang taglay ko sa iyo bago pa nilikha ang mundo.” Ipinapakita nito ang pre-existence ni Jesus at ang kaluwalhatiang ibinahagi Niya sa Ama, na isang banal na katangian (sabi sa Isaias 42:8 na hindi ibinabahagi ng Diyos ang Kanyang kaluwalhatian, pero ibinahagi ito kay Jesus).

• Sa 1 Juan 5:20, sinabi, “At alam natin na dumating ang Anak ng Diyos at binigyan tayo ng pagkaunawa, upang makilala natin ang tunay; at tayo ay nasa tunay, sa kanyang Anak na si Jesucristo. Siya ang tunay na Diyos at buhay na walang hanggan.” Dito, si Jesus ay malinaw na tinawag na “tunay na Diyos.”

Kaya, ang Juan 17:3 ay hindi nagpapawalang-bisa sa pagka-Diyos ni Jesus, kundi nagpapatibay sa papel ng Ama habang iba pang talata ay nagkukumpirma sa banal na kalikasan ni Jesus.

3. Pahayag: “Sinabi ni Jesus na ang Ama ay higit sa akin (Juan 14:28).”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Mali ang pagkaunawa ng pahayag na ito sa pagkakaiba ng ontological na pagkakapantay-pantay (pagkakapantay sa kalikasan) at functional na pagsunod (mga papel sa relasyon). Sa pilosopikal na pananaw, ang isang tao ay maaaring pantay sa kalikasan pero sunud-sunuran sa papel. Halimbawa, sa isang kompanya, ang CEO at empleyado ay pantay bilang tao (ontologically), pero ang CEO ay mas mataas sa awtoridad (functionally). Sa loob ng Trinidad, ang Ama, Anak, at Espiritu Santo ay pantay sa kalikasan (lahat sila ay ganap na Diyos), pero ang Anak ay sumusunod sa Ama sa Kanyang papel sa panahon ng Inkarnasyon.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Sa Juan 14:28, sinabi ni Jesus, “Ang Ama ay higit sa akin.” Ang pahayag na ito ay tumutukoy sa papel ni Jesus sa panahon ng Kanyang ministeryo sa lupa, hindi sa Kanyang banal na kalikasan:

• Sa Filipos 2:6-8, ipinaliwanag na si Jesus, “bagamat nasa anyo ng Diyos, ay hindi itinuring na isang bagay na dapat panghawakan ang pagiging pantay ng Diyos, kundi hinubad Niya ang Kanyang sarili, at nagkatawang-tao bilang isang alipin.” Kusang-loob na nagpakababa si Jesus sa panahon ng Inkarnasyon, na kumuha ng papel na sunud-sunuran, pero hindi nito binabawasan ang Kanyang pagka-Diyos.

• Sa Juan 10:30, sinabi ni Jesus, “Kami ng Ama ay iisa,” na nagpapatibay ng Kanyang pagkakaisa sa Ama sa kalikasan. Naunawaan ito ng mga Hudyo bilang pag-aangkin ng pagka-Diyos, kaya nagtangkang batuhin Siya (Juan 10:33).

• Sa Hebreo 1:3, sinabi, “Siya [si Jesus] ang sinag ng kaluwalhatian ng Diyos at ang tunay na wangis ng Kanyang kalikasan.” Si Jesus ay naiiba sa Ama bilang persona, pero pantay sa kalikasan.

Ang pahayag ni Jesus sa Juan 14:28 ay nagpapakita ng Kanyang pagsunod sa Ama bilang Anak sa lupa, hindi pagtanggi sa Kanyang pagka-Diyos.

4. Pahayag: “Si Jesus ay nananalangin sa Diyos.”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Ang pagdarasal ay hindi nangangahulugang hindi Diyos; ito ay nagpapakita ng relasyong dinamiko. Sa pilosopikal na pananaw, kung ang Trinidad ay binubuo ng tatlong magkakaibang persona na may iisang banal na kalikasan, ang komunikasyon sa pagitan ng mga persona (tulad ng panalangin ng Anak sa Ama) ay inaasahan. Ang panalangin ay isang paraan ng pakikipag-ugnayan, hindi tanda ng mababang kalikasan. Halimbawa, ang isang ama at anak na tao ay maaaring mag-usap kahit pantay sila bilang tao; gayundin, ang Ama at Anak ay nag-uusap sa loob ng Trinidad habang pantay sa pagka-Diyos.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Ang mga panalangin ni Jesus sa Ama (halimbawa, Juan 17, Mateo 26:39) ay nagpapakita ng Kanyang natatanging persona sa loob ng Trinidad at ng Kanyang papel bilang Anak sa lupa, hindi pagtanggi sa Kanyang pagka-Diyos:

• Sa Juan 1:1, sinabi, “Ang Salita ay kasama ng Diyos, at ang Salita ay Diyos.” Ang salitang “kasama” ay nagpapahiwatig ng pagkakaiba sa persona, habang ang “ay Diyos” ay nagpapatibay ng pagkakapantay sa kalikasan. Ang panalangin ni Jesus sa Ama ay nagpapakita ng kanilang magkaibang papel, hindi pagkakaiba sa kalikasan.

• Sa Hebreo 5:7, sinabi, “Sa mga araw ng Kanyang buhay sa lupa, si Jesus ay nag-alay ng mga panalangin… sa Kanya na makapagliligtas sa Kanya mula sa kamatayan.” Ipinapakita ng talatang ito ang Kanyang pagkatao bilang tao sa panahon ng Kanyang buhay sa lupa, kung saan Siya ay naging ganap na tao, na umaasa sa Ama, habang nananatiling ganap na Diyos.

• Sa Juan 11:41-42, nang manalangin si Jesus bago buhayin si Lazaro, sinabi Niya, “Ama, salamat dahil narinig mo ako… Sinabi ko ito para sa mga tao sa paligid, upang maniwala silang ikaw ang nagsugo sa akin.” Ang panalangin Niya ay para rin sa kapakinabangan ng mga nakikinig, na nagpapakita ng Kanyang relasyon sa Ama, hindi pagtanggi sa Kanyang pagka-Diyos.

Ang mga panalangin ni Jesus ay nagpapakita ng Kanyang papel bilang Anak at ng Kanyang pagkakaiba sa Ama bilang persona, hindi kakulangan ng pagka-Diyos.

5. Pahayag: “Si Jesus ang Anak ng Diyos.”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Ang titulong “Anak ng Diyos” ay hindi nangangahulugan ng mababang kalikasan o pagiging nilikha, kundi isang natatanging relasyon sa loob ng Trinidad. Sa pilosopikal na pananaw, ang salitang “anak” sa konteksto ng tao ay madalas na nangangahulugan ng pagkakahango o pagsunod, pero sa konteksto ng Diyos, ito ay nagpapahiwatig ng walang-hanggang relasyon at pagkakapantay sa kalikasan. Ang relasyon ng Anak sa Ama ay walang-hanggan (hindi pansamantala), na nangangahulugang hindi nilikha ang Anak kundi walang-hanggan kasama ng Ama. Ang konseptong “pagka-anak” sa Trinidad ay hindi tungkol sa biyolohikal na pagkakahango kundi tungkol sa relasyong pagkakakilanlan sa banal na kalikasan.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Ang titulong “Anak ng Diyos” ay nagpapatibay sa pagka-Diyos ni Jesus, hindi ito tinatanggihan:

• Sa Juan 5:18, sinabi, “Kaya nga lalong hinintay siyang patayin ng mga Hudyo, dahil hindi lamang Siya lumabag sa Sabbath, kundi tinawag Niyang Ama ang Diyos, na ginagawa Niyang pantay ng Diyos ang Kanyang sarili.” Naunawaan ng mga Hudyo ang pag-aangkin ni Jesus bilang Anak ng Diyos bilang pagiging pantay ng Diyos, hindi mas mababa.

• Sa Juan 10:36, sinabi ni Jesus, “Bakit ninyo sinasabi sa Kanya na hinintay ng Ama at sinugo sa mundo, ‘Namumusong ka,’ dahil sinabi ko, ‘Ako ang Anak ng Diyos’?” Dito, iniuugnay ni Jesus ang Kanyang pagka-anak sa isang banal na pag-aangkin, na muli ay itinuring ng mga Hudyo bilang pamumusong (Juan 10:33).

• Sa Hebreo 1:8, sinabi ng Ama tungkol sa Anak, “Ang iyong trono, O Diyos, ay magpakailanman.” Direkta nitong tinutukoy si Jesus bilang Diyos, na nagpapakita na ang Kanyang pagka-anak ay hindi nagpapababa sa Kanyang pagka-Diyos, kundi nagpapatibay sa Kanyang walang-hanggang papel sa Trinidad.

Ang titulong “Anak ng Diyos” sa Kasulatan ay nagpapahiwatig ng natatangi at walang-hanggang relasyon ni Jesus sa Ama, hindi isang nilikha o mas mababang kalikasan.

6. Pahayag: “Si Jesus ay nilikha, gaya ng sinabi sa Colosas 1:15.”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Ang pahayag na ito ay gumagawa ng kamalian ng maling kahulugan, na mali ang pagkaunawa sa salitang “panganay” sa Colosas 1:15. Sa pilosopikal na pananaw, ang salitang “panganay” ay hindi palaging nangangahulugang “unang nilikha,” kundi maaaring tumutukoy sa kataasan o prayoridad sa ranggo. Sa sinaunang kultura, ang “panganay” ay madalas na may posisyon ng awtoridad at mana, hindi nangangahulugang siya ang unang ipinanganak. Kung nilikha si Jesus, hindi Siya maaaring maging Lumikha ng lahat ng bagay, na malinaw na sinabi sa Colosas 1:16. Ang ideya ng isang nilikha na lumikha ng lahat ay lohikal na hindi posible.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Sa Colosas 1:15, sinabi, “Siya [si Jesus] ang larawan ng Diyos na hindi nakikita, ang panganay ng lahat ng nilikha.” Ang salitang “panganay” dito ay tumutukoy sa kataasan ni Jesus, hindi sa Kanyang pagiging nilikha:

• Sa Colosas 1:16-17, ipinagpatuloy, “Sapagkat sa Kanya nilikha ang lahat ng bagay, sa langit at sa lupa, nakikita man o hindi… lahat ng bagay ay nilikha sa pamamagitan Niya at para sa Kanya. Siya ay nauna sa lahat ng bagay, at sa Kanya ang lahat ay nananatili.” Kung si Jesus ang lumikha ng lahat ng bagay, hindi Siya maaaring nilikha, dahil nangangahulugan itong nilikha Niya ang Kanyang sarili, na lohikal na imposible.

• Sa Juan 1:3, sinabi, “Ang lahat ng bagay ay nilikha sa pamamagitan Niya, at wala ni isang bagay ang nilikha na hindi sa pamamagitan Niya.” Kinukumpirma ng talatang ito na si Jesus (ang Salita) ang Lumikha, hindi nilikha.

• Sa Pahayag 1:8, sinabi ni Jesus, “Ako ang Alpha at ang Omega… na siyang buhay at namatay, at narito, buhay magpakailanman.” Ang mga titulong “Alpha at Omega” at “Makapangyarihan” ay mga banal na titulo (Isaias 44:6), na nagpapakita ng walang-hanggang kalikasan ni Jesus.

Ang “panganay” sa Colosas 1:15 ay tumutukoy sa kataas-taasan ni Jesus sa lahat ng nilikha, hindi sa Kanyang pagiging nilikha. Siya ang walang-hanggang Lumikha, hindi nilikha.

7. Pahayag: “Hindi sinabi ni Jesus na ‘Ako ang Diyos.’”

Pilosopikal na Pagpapabulaan:

Ang inaasahan na dapat sabihin ni Jesus ng eksaktong pariralang “Ako ang Diyos” upang maging totoo ang Kanyang pagka-Diyos ay isang malabong argumento. Sa pilosopikal na pananaw, ang isang pag-aangkin ay maaaring gawin nang hindi direkta sa pamamagitan ng mga gawa, titulo, at pahayag na may parehong kahulugan. Kung palagi siyang nag-aangkin ng mga banal na katangian, tinatanggap ang pagsamba, at kinikilala bilang Diyos ng iba, ang kawalan ng eksaktong pariralang “Ako ang Diyos” ay hindi nagpapawalang-bisa sa Kanyang pagka-Diyos. Halimbawa, kung ang isang tao ay gumagawa ng mga bagay na tanging hari lamang ang makakagawa (halimbawa, pagbibigay ng utos bilang hari) at tinutukoy bilang “hari” ng iba, hindi niya kailangang sabihin ang “Ako ang hari” para maging totoo ang pag-aangkin.

Biblikal na Pagpapabulaan:

Bagamat hindi ginamit ni Jesus ang eksaktong pariralang “Ako ang Diyos,” marami Siyang pahayag at gawa na malinaw na nagpapatibay sa Kanyang pagka-Diyos:

• Sa Juan 8:58, sinabi ni Jesus, “Bago pa ipinanganak si Abraham, Ako nga.” Ang pariralang “Ako nga” (sa Griyego: Ego Eimi) ay tumutukoy sa pagkakakilanlan ng Diyos sa Exodo 3:14 (“AKO ANG AKO NGA”). Naunawaan ito ng mga Hudyo bilang pag-aangkin ng pagka-Diyos, kaya nagtangkang batuhin Siya (Juan 8:59).

• Sa Juan 10:30, sinabi ni Jesus, “Kami ng Ama ay iisa.” Muli, nagtangkang batuhin Siya ng mga Hudyo, na sinabi, “Hindi dahil sa mabuting gawa kundi dahil sa pamumusong kaming binabatuhin ka, dahil ikaw, na tao lamang, ay nagpapakilala kang Diyos” (Juan 10:33). Ang reaksyon nila ay nagpapatunay na ang pahayag ni Jesus ay naunawaan bilang pag-aangkin ng pagka-Diyos.

• Sa Mateo 28:9, pagkatapos ng Kanyang muling pagkabuhay, “sinamba Siya ng mga babae,” at tinanggap ni Jesus ang pagsamba nila. Sa teolohiyang Hudyo, tanging ang Diyos ang karapat-dapat sambahin (Exodo 20:3-5), pero tinanggap ni Jesus ang pagsamba nang maraming beses (halimbawa, Juan 20:28, kung saan tinawag Siya ni Tomas na “Panginoon ko at Diyos ko”).

• Sa Pahayag 1:17-18, sinabi ni Jesus, “Ako ang una at ang huli, at ang buhay. Namatay ako, at narito, buhay ako magpakailanman.” Ang titulong “una at huli” ay banal na titulo (Isaias 44:6), at inangkin ito ni Jesus, na nagpapatibay ng Kanyang pagka-Diyos.

Ang mga pahayag ni Jesus, mga gawa (halimbawa, pagpapatawad ng mga kasalanan sa Marcos 2:5-7, na tanging Diyos lamang ang makakagawa), at ang patotoo ng iba (halimbawa, Juan 1:1, Hebreo 1:8) ay malinaw na nagtatatag ng Kanyang pagka-Diyos, kahit walang eksaktong pariralang “Ako ang Diyos.”

Konklusyon

Ang pitong pahayag laban sa Trinidad ay nagmumula sa maling pagkaunawa sa Kasulatan, loikal na mga kamalian, at kakulangan sa pagsasaalang-alang sa buong konteksto ng Bibliya. Sa pilosopikal na pananaw, ang Trinidad ay lohikal: isang Diyos (sa kalikasan) na umiiral sa tatlong magkakaibang persona (sa relasyon). Sa biblikal na pananaw, ang pagka-Diyos ng Ama, Anak, at Espiritu Santo, pati na ang kanilang pagkakaisa, ay palagiang pinatutunayan sa buong Lumang at Bagong Tipan. Ang mga pahayag ay nabigo sa pagsasaalang-alang sa pagkakaiba ng kalikasan at papel, ang walang-hanggang kalikasan ng Anak, at ang hindi direkta at direktang pagpapatibay ng pagka-Diyos ni Jesus sa Kasulatan. Ang doktrina ng Trinidad ay nananatiling matatag at batay sa Kasulatan, na nagtutugma sa pagiging isa ng Diyos sa magkakaibang papel ng Ama, Anak, at Espiritu Santo.